Những cánh cửa đóng kín tại tòa nhà Quốc hội Mỹ hôm thứ Năm vừa qua đã chứng kiến một cuộc thảo luận đầy căng thẳng. Các nghị sĩ - những người thường tự tin với khả năng kiểm soát mọi vấn đề - lần này thừa nhận sự bất lực trước tốc độ phát triển 'chóng mặt' của trí tuệ nhân tạo. Từ 'destruction' (hủy diệt) được nhắc đến nhiều lần trong phiên họp, tạo nên bầu không khí lo lắng hiếm thấy. Chúng tôi cho rằng đây là dấu hiệu cho thấy giới lãnh đạo toàn cầu đang thực sự hoang mang trước làn sóng AI.

Cuộc họp bí mật tiết lộ nỗi sợ thực sự

Phiên thảo luận diễn ra trong bối cảnh các nhà lập pháp tại Capitol Hill đang vật lộn để theo kịp những diễn biến toàn cầu có tốc độ 'dizzying' (chóng váng). Khác với những phiên điều trần công khai thường thấy, cuộc họp này được tổ chức kín, cho phép các nghị sĩ thể hiện những lo ngại thật sự mà không sợ bị phản ứng từ dư luận. Theo nguồn tin rò rỉ, nhiều người tham dự đã thẳng thắn thừa nhận không hiểu rõ về công nghệ AI nhưng lại cảm thấy áp lực phải đưa ra quyết định điều tiết.

Điều đáng chú ý là từ 'angst' (nỗi lo sâu sắc) được sử dụng để mô tả tâm trạng chung của các nhà lập pháp. Chúng tôi đánh giá đây không chỉ là lo lắng thông thường mà là sự bất an sâu sắc trước một công nghệ mà họ nhận ra đang vượt ngoài tầm kiểm soát. Thực tế này phản ánh khoảng cách ngày càng lớn giữa tốc độ phát triển công nghệ với khả năng quản lý của chính phủ.

Khi công nghệ vượt mặt cả nhà làm luật

Machine Learning (học máy) và Deep Learning (học sâu) - những thuật ngữ còn xa lạ với nhiều nghị sĩ - đang tạo ra các hệ thống AI có khả năng tự phát triển ngoài dự đoán. Large Language Models hay LLM (mô hình ngôn ngữ lớn) như GPT-4 có thể xử lý thông tin với tốc độ gấp hàng triệu lần con người. Điều này khiến việc đánh giá tác động và đưa ra quy định trở nên cực kỳ khó khăn.

Artificial General Intelligence hay AGI (trí tuệ nhân tạo tổng quát) - mục tiêu cuối cùng của các tập đoàn công nghệ - được dự đoán sẽ xuất hiện trong vòng 5-10 năm tới. Khi đó, AI sẽ có khả năng thực hiện mọi tác vụ trí tuệ như con người, thậm chí vượt trội hơn. Chúng tôi nhận định đây chính là nguồn gốc của nỗi lo 'hủy diệt' được nhắc đến trong cuộc họp, khi con người có thể mất hoàn toàn quyền kiểm soát.

Tác động toàn cầu và nguy cơ thực tế

Cuộc đua AI giữa Mỹ, Trung Quốc và các cường quốc khác đang diễn ra với cường độ chưa từng thấy. Theo thống kê, đầu tư toàn cầu vào AI năm 2023 đạt 67 tỷ USD, tăng 13% so với năm trước. Autonomous Weapons Systems (hệ thống vũ khí tự động) đã không còn là khoa học viễn tưởng mà trở thành hiện thực tại nhiều quốc gia. Deepfake technology (công nghệ làm giả video) đang được sử dụng để tạo ra thông tin sai lệch với chất lượng không thể phân biệt được.

Đối với Việt Nam, chúng tôi ghi nhận số vụ tấn công mạng sử dụng AI đã tăng 340% trong năm qua theo báo cáo từ Cục An toàn thông tin. Các doanh nghiệp Việt đang đối mặt với nguy cơ bị tấn công bởi malware (phần mềm độc hại) được tạo ra bằng AI, có khả năng tự biến đổi để tránh các hệ thống phòng thủ truyền thống.

Hành động cấp thiết cho doanh nghiệp Việt

Zero Trust Architecture (kiến trúc không tin tưởng) cần được triển khai ngay lập tức tại các tổ chức. Nguyên tắc này yêu cầu xác thực mọi người dùng và thiết bị trước khi cho phép truy cập hệ thống. Endpoint Detection and Response hay EDR (phát hiện và phản ứng điểm cuối) phải được cập nhật để đối phó với các mối đe dọa do AI tạo ra. Nhân viên cần được đào tạo nhận biết Social Engineering (kỹ thuật lừa đảo xã hội) sử dụng AI để tạo ra các cuộc gọi và email giả mạo cực kỳ tinh vi.

Chúng tôi khuyến nghị các doanh nghiệp Việt nên thiết lập AI Governance Framework (khung quản trị AI) ngay từ bây giờ. Điều này bao gồm việc đánh giá rủi ro khi sử dụng các công cụ AI, xây dựng quy trình phê duyệt và giám sát hoạt động AI trong tổ chức. Thời gian vàng để chuẩn bị đang dần cạn kiệt khi các mối đe dọa AI ngày càng tinh vi và khó lường.