Chỉ trong 16 năm, từ 4 quốc gia ban đầu đến 41 quốc gia tham gia năm 2026 - con số này cho thấy sự bùng nổ đáng kinh ngạc của cuộc tập trận an ninh mạng Locked Shields. Không chỉ đơn thuần là con số, đây là minh chứng rõ ràng nhất cho việc các quốc gia đang coi trọng như thế nào đến khả năng phòng thủ mạng quốc gia. Tại sao một cuộc tập trận lại có sức hút mạnh mẽ đến vậy? Câu trả lời nằm ở chính bản chất của chiến tranh mạng hiện đại.

Từ thử nghiệm nhỏ đến cuộc diễn tập toàn cầu

Locked Shields ra đời năm 2010 với tham vọng khiêm tốn - chỉ 4 quốc gia tham gia cuộc tập trận đầu tiên. Chúng tôi cho rằng điều này phản ánh đúng nhận thức về an ninh mạng thời bấy giờ: còn mơ hồ và chưa được coi trọng. Thế nhưng mọi thứ thay đổi chóng mặt sau các cuộc tấn công mạng nổi tiếng như Stuxnet (2010), WannaCry (2017) hay cuộc tấn công Colonial Pipeline (2021).

Cuộc tập trận do NATO Cooperative Cyber Defence Centre of Excellence tổ chức đã trở thành sân chơi lớn nhất thế giới về phòng thủ mạng. Với 41 quốc gia tham gia năm 2026, Locked Shields mô phỏng các cuộc tấn công mạng phức tạp nhằm kiểm tra khả năng ứng phó của các đội Blue Team (đội phòng thủ). Các kịch bản tấn công bao gồm tấn công cơ sở hạ tầng quan trọng, hệ thống điện, mạng viễn thông và cả các dịch vụ công.

Khi chiến tranh mạng không còn là viễn tưởng

Sự tăng trưởng 10 lần về số lượng quốc gia tham gia không phải ngẫu nhiên. Theo thống kê của IBM, thiệt hại trung bình từ một vụ tấn công mạng năm 2023 lên tới 4.45 triệu USD, tăng 15% so với năm trước. Các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng quan trọng (Critical Infrastructure) còn gây thiệt hại lên tới hàng tỷ USD và ảnh hưởng đến an ninh quốc gia.

Locked Shields 2026 mô phỏng các kịch bản tấn công Advanced Persistent Threat (APT - tấn công bền bỉ nâng cao), trong đó hacker nhà nước sử dụng Zero-day exploits (lỗ hổng chưa được vá) để xâm nhập sâu vào hệ thống. Các đội tham gia phải đối phó với tấn công Distributed Denial of Service (DDoS - từ chối dịch vụ phân tán), malware tùy biến và cả chiến thuật Social Engineering (kỹ thuật xã hội) nhằm đánh lừa nhân viên.

Tác động sâu rộng đến an ninh toàn cầu

Con số 41 quốc gia tham gia Locked Shields 2026 phản ánh xu hướng militarization (quân sự hóa) không gian mạng toàn cầu. Chúng tôi nhận định đây là dấu hiệu cho thấy các quốc gia đang chuẩn bị cho kịch bản chiến tranh lai (Hybrid Warfare), trong đó tấn công mạng là thành phần không thể thiếu. Các cường quốc như Mỹ, Nga, Trung Quốc đều đã thành lập lực lượng tác chiến mạng riêng.

Đối với khu vực Đông Nam Á, việc không có quốc gia nào tham gia Locked Shields cho thấy khoảng cách lớn về năng lực an ninh mạng. Theo báo cáo Cybersecurity Exposure Index 2023, Việt Nam xếp thứ 25/110 quốc gia về mức độ phơi nhiễm rủi ro mạng, cao hơn nhiều nước phát triển.

Bài học cho Việt Nam và khuyến nghị cấp thiết

Việt Nam cần xem xét tham gia hoặc tổ chức cuộc tập trận tương tự Locked Shields cho khu vực. Đầu tiên, cần thành lập đội Computer Emergency Response Team (CERT - đội ứng phó khẩn cấp máy tính) cấp quốc gia với đầy đủ thẩm quyền và nguồn lực. Tiếp theo, xây dựng khung pháp lý rõ ràng cho việc chia sẻ thông tin tình báo mạng giữa các cơ quan.

Các doanh nghiệp Việt Nam cũng cần hành động ngay lập tức. Triển khai Security Operations Center (SOC - trung tâm điều hành an ninh) 24/7 để giám sát liên tục. Đầu tư vào công nghệ Artificial Intelligence (AI - trí tuệ nhân tạo) để phát hiện anomaly (bất thường) trong network traffic (lưu lượng mạng). Quan trọng nhất là đào tạo nhân sự - yếu tố quyết định thành bại trong mọi cuộc tấn công mạng.